[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 2، شماره 1 - ( 9-1396 ) ::
جلد 2 شماره 1 صفحات 149-176 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل گفتمان انتقادی تلمیح و ایدئولوژی با تأکید بر شعر احمد شاملو برپایۀ نظریات فرکلاف و ون دایک
سینا جهاندیده
دانشجوی دکتری
چکیده:   (253 مشاهده)
تلمیح یکی از اصطلاحات فن بدیع است؛ عنصری فرامتنی که با پیوستن به متنِ دیگر، ساختار و معنای دیگر گونه­ای می­یابد. ویژگی بیناذهنی و بینامتنی تلمیح، سبب می­شود تا بین گوینده و خواننده، مشارکتی شکل گیرد. هدف اصلی این مقاله، واکاوی نسبت ایدئولوژی و تلمیح است؛ ازاین رو، با تأکید بر شعر شاملو به این اصل توجّه دارد که تلمیح نمی­تواند بدون ایدئولوژی، ویژگی بینامتنی خود را در متن تثبیت کند. احضار تلمیحات، اگرچه می­تواند ریشه در ناخودآگاه شاعر داشته باشد، امّا نوع حضورِ برساخته آن، آگاهانه است. در این صورت، با تحلیل انتقادی متن، آن چه در ناخودآگاه متن مخفی است، آشکار می­شود. روش این مقاله، تحلیل گفتمان است و با توجّه به رویکرد «ون دایک» از ایدئولوژی، برخی ساختارهای ادبی  را برآمده از مقاومت ایدئولوژیک در برابر گفتمان­های مسلط می­داند. از این منظر رابطۀ ساختار و مقاومت ایدئولوژیک در شعر معاصر ایران قابل بررسی است. چنان که شکل به­کارگیری عنصر تلمیح در شعر شاملو، به­عنوان مخالف‌خوان­ترین شاعر معاصر در برابر گفتمان­های مسلط سیاسی و حتّی ادبی، این رابطه را به شکل ویژه­ای بازنمایی می­کند. واکاوی نشانه­شناختی تلمیحات شعر شاملو، به نوعی، نشانه­شناسی ایدئولوژی اوست. مرکزی­ترین تلمیح در شعر این شاعر، تلمیح مسیح است. به نظر می­رسد این امر  به­واسطه ایدئولوژی مقاومت شکل گرفته است. فراموشی ایدئولوژیک شاملو مبنی بر عدم توجّه به تلمیحات ایرانی ـ اسلامی نیز اصل مقاومت ایدئولوژیک او را روشن­تر می­ کند.
واژه‌های کلیدی: تلمیح، ایدئولوژی، گفتمان مسلط، مقاومت ایدئولوژیک، شاملو.
متن کامل [PDF 845 kb]   (89 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:


جهاندیده سینا. تحلیل گفتمان انتقادی تلمیح و ایدئولوژی با تأکید بر شعر احمد شاملو برپایۀ نظریات فرکلاف و ون دایک . 1. 1396; 2 (1) :149-176

URL: http://journals.hsu.ac.ir/ltg/article-1-102-fa.html



دوره 2، شماره 1 - ( 9-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات نظریه و انواع ادبی Journal of Studies on Literary Theory and Genres
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3647